Evzone

Sprong op 27 april 1941 een Evzone van de Akropolis af, gehuld in de Griekse vlag? Omdat een Duitse patrouille hem dwong de Griekse vlag te strijken en hij sprong voordat de nazi-vlag gehesen werd? Of is dat een apocrief verhaal? Waar is, dat er onderaan de plek waar hij dat deed, of had kunnen doen, een marmeren plaquette staat met vermelding van zijn naam en de gebeurtenis. En dat vanaf de Akropolis gezien, de hoogte ijzingwekkend is – 200m?

Toen ik er kennis van nam in 2008 – ik verbleef de maand september van dat jaar in de Van Hasseltkamer van het N.I.A., met een werk-/reisbeurs van het Nederlands Letterenfonds – bleef die sprong maar in mijn hoofd rondspoken. Niet vanwege het ‘heldendom’: dat is dwaas, in mijn ogen. Maar vanwege de absolute keuze: ‘ik kies met alles wat ik heb en die ik ben’. En dat betekent hier: ‘ik spring’.

Ik schreef een lang gedicht met de titel “Lied voor Konstandinos Koukidis”. Het werd nog tijdens mijn verblijf te Athene gepubliceerd (in poëzietijdschrift Awater, najaar 2008, jrg 7, nr 3, pp. 24-25), zie http://www.mariavandaalen.com/2008-2/ (scroll down) voor de gehele tekst. Maar ik bleef het vreemde gevoel houden dat ik het de Evzones zou moeten voorlezen. Daar kwam het niet van. Er was op zeker moment wel een Engelse vertaling beschikbaar, van Renée Delhez, maar…

En toen liep ik vandaag, acht jaar na dato, opnieuw langs het presidentieel paleis. Ik dacht niet aan de Evzones, ik was onderweg naar het Byzantijns museum. Maar toen ik halverwege de Οδός Ηρώδου Αττικού was, zag ik ineens de aanvang van de wisseling van de wacht. Ik liep nog enkele meters langzaam omhoog, aan de linkerkant van de weg (met links het Zappeion-park), totdat ik ter hoogte van de wacht (tegenover de Evzones) was gekomen en besloot om nog eens rustig te kijken. Ik stond naast een militair van een hogere rang (kapitein?) en vroeg hem voorzichtig of hij Engels sprak. Dat sprak hij. Zelfs met een mooi Oxford-accent. Ik vroeg hem of de wonderlijke uitvoering van wat de Evzones deden, misschien een dans was? Of een deel van een dans? Met een choreografie? Nee, dat was niet zo, zei hij. Maar er bestond wel een heel uitgebreid reglement voor.

En toen legde hij me uit dat het rood van het uniform (de hoofddeksels) het bloed van de soldaten symboliseert. De lange zwarte kwasten aan de hoofddeksels, en ook de kleinere kwasten aan de kousenbanden, symboliseren de tranen van de moeders. Dat die kwasten bovenin zijn samengebonden, symboliseert de eenheid van Griekenland. De 400 plooien in de witte rokken die ze ‘s zondags dragen, symboliseren de 400 jaren van de Ottomaanse overheersing. Onder hun schoenen hebben ze hoefijzers. Daarom kletst het zo op het marmer als ze die vreemde beenbewegingen uitvoeren, die op zich weergeven hoe een paard stapt. Als de gehele compagnie uit de kazerne komt en naar de uitgang marcheert, stampen ze heel hard met die schoenen-met-hoefijzers opdat de doden zullen horen dat er nog altijd levende soldaten zijn die de wacht houden.

Toen we in het gesprek zover gevorderd waren, waren de twee Evzones aan de overkant van de straat klaar met de voorstelling van wederzijds gespiegeld been-opheffen, schoen-op-straat-kletsen, geweer presenteren. Beide soldaten stonden weer voor een wachthuisje. De kapitein (nogmaals: als dat zijn rang is) die ‘gewoon’ soldatengroen aan had, en een blauwe baret, verontschuldigde zich en stak de weg over, om bij beide doodstil staande Evzones hun kwasten goed te hangen en alles aan hun kleurige uniform te controleren, dat het zou hangen zoals voorgeschreven.

Ik zocht mijn gedicht op en liet hem dat lezen op mijn mobiel. Ja, hij kende zeker de geschiedenis van Konstandinos Koukidis. En benoemd te worden tot Evzone behoort in het Griekse leger tot de hoogste eer. ‘Eer’ en ‘heroïsch’ is niet aan mij besteed. Maar de absolute keuze voor dat waarvoor men staat: dat wel.

“Niemand springt van de Akropolis
om het land te redden
of de taal
of zelfs maar de naam van de vlag.”

Sommige berichten komen aan na jaren. Ik heb hem het gedicht gestuurd.

 

 

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s